Cảnh báo từ Liên Hợp Quốc: AI sắp "nuốt chửng" tài nguyên nước của thế giới

Trong khi các tập đoàn công nghệ lớn thế giới đang tất bật phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng mạnh mẽ, một báo cáo cảnh báo từ Liên Hợp Quốc đang điểm lại một vấn đề không thể bỏ qua: sự phát triển bùng nổ của AI có thể tạo ra một "cơn ác mộng" về tài nguyên nước toàn cầu.

Theo báo cáo của LHQ, nhu cầu tài nguyên từ các mô hình AI đang tăng theo cấp số nhân. Con số gây lo ngại nhất là dự báo cho đến năm 2030, AI có thể tiêu thụ lên tới 3% toàn bộ điện năng toàn cầu, tương đương với lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính bằng cả nước Anh. Nhưng con số này chỉ là phần nổi của tảng băng – thực chất, vấn đề lớn hơn nằm ở việc tiêu thụ nước khổng lồ để làm mát các trung tâm dữ liệu.

Nước: "Mặt tối" của cuộc cách mạng AI

Các nhà khoa học và chuyên gia môi trường đang đặt ra câu hỏi mà các CEO công nghệ hiếm khi đề cập: Nước sạch sẽ đi đâu khi AI ngày càng "khát" hơn?

Để huấn luyện và vận hành các mô hình AI hiện đại, các công ty phải xây dựng những trung tâm dữ liệu khổng lồ tiêu thụ điện năng kinh hoàng. Điều này đòi hỏi lượng nước khmer để làm mát các máy chủ. Những con số rò rỉ từ một số nghiên cứu độc lập cho thấy, chỉ để huấn luyện một mô hình AI lớn có thể tiêu thụ từ 500.000 đến hơn 2 triệu gallon nước (khoảng 1,9 đến 7,6 triệu lít nước).

Con số này không có gì là nhỏ. Để so sánh, một người trung bình sử dụng từ 80-100 gallon nước mỗi ngày cho tất cả các nhu cầu sinh hoạt. Điều đó có nghĩa là việc huấn luyện một mô hình AI duy nhất có thể tiêu thụ nước tương đương với nhu cầu của một người trong suốt 10-20 năm.

Khi các công ty công nghệ lớn như Google, Meta, Microsoft, Apple và Amazon đang cạnh tranh gay gắt trong cuộc "chạy đua" AI, áp lực về tài nguyên chỉ có thể tăng. Những trung tâm dữ liệu mới đang được xây dựng ở khắp nơi, từ Texas đến Ireland, từ Châu Á đến Châu Âu, và bất kỳ nơi nào có điện giá rẻ và nguồn nước "dồi dào".

Những vùng đất khô cằn sẽ chịu tác động nặng nề nhất

Đặc biệt đáng lo ngại là vị trí địa lý của các trung tâm dữ liệu này. Nhiều công ty đã chọn xây dựng những cơ sở này ở những khu vực đang trải qua hạn hán hoặc thiếu nước. Ở Texas, một vùng đã phải chịu những cơn hạn hán lịch sử, các trung tâm dữ liệu mới vẫn đang được xây dựng nhanh chóng. Tại các nước đang phát triển ở Châu Á và Châu Phi, nơi bước vào tương lai về công nghệ nhưng vẫn đang vật lộn với khó khăn về nước sạch, tác động có thể là thảm họa.

Theo báo cáo của LHQ, các cộng đồng địa phương đã bắt đầu cảm nhận tác động. Ở một số khu vực, mực nước ngầm đã giảm đáng kể do cạnh tranh giữa các trung tâm dữ liệu, nông nghiệp và nhu cầu sinh hoạt của dân cư. Đây không phải là một vấn đề trong tương lai – đó là một vấn đề ngay bây giờ.

Big Tech có trách nhiệm gì?

Cho đến nay, các tập đoàn công nghệ lớn đã tương đối im lặng về vấn đề này. Một số công ty đã công bố các cam kết về tính bền vững và sử dụng năng lượng tái tạo, nhưng ít có công bố chi tiết về tiêu thụ nước. Các thỏa thuận nước thường được giữ kín, và các con số tiêu thụ hiếm khi được công khai.

Tuy nhiên, áp lực từ các nhà hoạt động môi trường, chính phủ địa phương, và những lo ngại của dân chúng đang gia tăng. Các thành phố như Dublin, nơi có nhiều trung tâm dữ liệu, đã bắt đầu áp lực lên các công ty công nghệ yêu cầu họ công khai lượng nước sử dụng và có các kế hoạch bảo tồn nghiêm ngặt hơn.

Con đường phía trước

Báo cáo của LHQ không chỉ đưa ra