Trong một ngày duy nhất, từ vùng Grand Est của nước Pháp đến những cánh đồng gió bạt ngàn ở bang Piauí của Brazil, từ mỏ uranium khổng lồ giữa sa mạc Namibia đến cánh đồng pin mặt trời rộng lớn trải dài trên đất Lào — Tập đoàn Điện hạt nhân Trung Quốc (CGN) đã biến ngày 21 tháng 5 năm 2026 thành một tuyên ngôn sống động về tham vọng năng lượng xanh toàn cầu của mình.

Không phải một hội nghị thượng đỉnh, không phải một buổi họp báo bóng bẩy. CGN chọn cách mở toang cánh cửa nhà máy, mời học sinh, sinh viên và phóng viên bước vào tận nơi — và thông điệp gửi đi mạnh mẽ hơn bất kỳ bản thông cáo nào.

Từ cánh đồng gió đến mỏ uranium: Chiến lược "ngoại giao công nghệ" của CGN

Ngày hội mở CGN 2026 được tổ chức nhân Ngày Thế giới về Đa dạng Văn hóa vì Đối thoại và Phát triển của Liên Hợp Quốc — một sự lựa chọn thời điểm không ngẫu nhiên. Đây là lần đầu tiên CGN triển khai sự kiện này đồng thời tại năm quốc gia trên bốn châu lục, thu hút hơn 300 học sinh, sinh viên và đại diện truyền thông tham gia.

Tại Pháp, khoảng 100 học sinh và giáo viên đến từ Collège Paul Langevin đã có mặt tại Trang trại điện gió Viapres thuộc vùng Grand Est. Ở đây, các kỹ sư CGN Europe Energy không chỉ giới thiệu nguyên lý phát điện gió, mà còn trình bày về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong bảo trì thiết bị và các biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học xung quanh trang trại. Giáo viên khoa học Samuel Pierson nhận xét: "AI có thể cung cấp kiến thức, nhưng không thể thay thế cảm giác tận mắt nhìn những cánh quạt quay và trực tiếp chạm vào thiết bị." Đây là "bài học thực tế về năng lượng xanh dành cho thế hệ Z" — một nhận xét mang tính biểu tượng cao trong bối cảnh châu Âu đang tái định hình chính sách năng lượng hậu khủng hoảng khí đốt.

Tại Namibia, 11 cơ quan truyền thông lớn đã được mời thăm Husab Uranium Mine — dự án đầu tư công nghiệp đơn lẻ lớn nhất của Trung Quốc tại châu Phi và là mỏ uranium lớn thứ ba thế giới. CGN không né tránh những câu hỏi nhạy cảm về đầu tư cộng đồng, phục hồi sinh thái hay an ninh nguồn nước, mà chủ động biến buổi tham quan thành một cuộc đối thoại mở. "Khai thác có trách nhiệm" không còn là khẩu hiệu trên giấy tờ mà là thực tiễn quan sát được trực tiếp.

13 GW và hơn 370 tỷ kWh: Những con số kể câu chuyện gì?

Đằng sau sự kiện mang màu sắc giáo dục và văn hóa này là một thực thể kinh tế đang bành trướng nhanh chóng. Tính đến thời điểm tổ chức sự kiện, CGN đã có tổng công suất lắp đặt năng lượng tái tạo ở nước ngoài vượt 13 GW và đã cung cấp hơn 370 tỷ kWh điện sạch cho 18 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Để hình dung con số 370 tỷ kWh, đây tương đương với khoảng 70% tổng sản lượng điện mà Việt Nam sản xuất trong cả năm 2023 — một con số đủ nói lên quy mô khổng lồ của tập đoàn này trên bản đồ năng lượng thế giới.

Tại Malaysia, dự án điện khí EMPP do CGN xây dựng là dự án điện khí lớn nhất Đông Nam Á, có khả năng đáp ứng tới 10% nhu cầu điện năng của toàn bộ bán đảo Malaysia. Một tỷ lệ không hề nhỏ với một quốc gia có GDP đứng thứ ba ASEAN. Sinh viên từ Merlimau Polytechnic được tham quan phòng điều khiển trung tâm và trung tâm đào tạo tua-bin khí — điều này cho thấy CGN không chỉ xây nhà máy, mà còn đầu tư vào nguồn nhân lực bản địa.

Đáng chú ý nhất trong sự kiện lần này là cột mốc tại Lào: dự án điện mặt trời kết nối lưới điện Giai đoạn I công suất 1 GW vừa chính thức đi vào vận hành — trở thành dự án điện mặt trời đơn địa điểm lớn nhất Đông Nam Á. Đây là một tín hiệu cạnh tranh trực tiếp với các nhà đầu tư năng lượng đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc và các công ty châu Âu trong cuộc đua hạ tầng xanh tại khu vực.

Việt Nam và ASEAN: Bài toán cơ hội và thách thức

Nhìn từ góc độ Đông Nam Á, chiến lược mở rộng của CGN đang đặt ra những câu hỏi hết sức thực tế cho Việt Nam.

Thứ nhất, về cạnh tranh đầu tư. Khi CGN hoàn thành dự án 1 GW điện mặt trời tại Lào và EMPP tại Malaysia, áp lực với các nước trong khu vực — trong đó có Việt Nam — trong việc thu hút vốn đầu tư năng lượng sạch quốc tế ngày càng gay gắt hơn. Việt Nam đang trong giai đoạn triển khai Quy hoạch điện VIII với mục tiêu đưa tỷ lệ năng lượng tái tạo lên khoảng 30,9% đến 39,2% tổng công suất vào năm 2030. Tuy nhiên, tiến độ triển khai vẫn còn nhiều vướng mắc về cơ chế giá và huy động tài chính.

Thứ hai, về học hỏi mô hình. CGN không chỉ xây dựng nhà máy mà còn tạo ra hệ sinh thái giáo dục và truyền thông xung quanh các dự án. Mô hình "Ngày hội mở" kết hợp giữa tuyên truyền khoa học, giao lưu văn hóa và minh bạch hóa hoạt động doanh nghiệp là cách tiếp cận mà các tập đoàn năng lượng tại Việt Nam có thể tham khảo nghiêm túc, đặc biệt trong bối cảnh niềm tin của cộng đồng vào các dự án năng lượng lớn đôi khi còn bị thách thức.

Thứ ba, về chuỗi cung ứng và chuyển giao công nghệ. Việc CGN đào tạo kỹ sư bản địa tại Malaysia và tổ chức các chương trình giáo dục học sinh tại Lào cho thấy một chiến lược thâm nhập dài hạn thông qua con người — không chỉ qua vốn và máy móc. Đây là bài học giá trị cho các nhà hoạch định chính sách Việt Nam khi đàm phán điều kiện với các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực năng lượng.

Tương lai xanh hay cuộc chơi địa chính trị?

Không thể bàn về CGN mà không nhắc đến bối cảnh địa chính trị. Trong những năm gần đây, nhiều nước phương Tây, đặc biệt là Mỹ và một số quốc gia EU, đã áp đặt các hạn chế liên quan đến CGN vì lo ngại an ninh năng lượng và tính minh bạch trong quản trị doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc. Việc CGN tổ chức Ngày hội mở với quy mô lớn tại Pháp, Brazil, Malaysia — những quốc gia có quan hệ kinh tế đa