Trong bối cảnh nhu cầu điện năng tại Việt Nam liên tục leo thang, đặc biệt vào các khung giờ buổi tối, mức giá điện giờ cao điểm hiện hành đang đặt ra áp lực không nhỏ lên chi phí vận hành của doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh. Con số 5.422 đồng/kWh — gấp gần ba lần so với giờ thấp điểm — không chỉ là một chỉ số kỹ thuật mà còn là lời cảnh báo về cách thức quản lý năng lượng trong thời đại chi phí vận hành ngày càng khắc nghiệt.

Biểu giá điện theo thời điểm: Cơ chế vận hành và mức giá hiện tại

Việt Nam hiện áp dụng cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng (Time-of-Use - TOU), phân chia thành ba khung giờ chính: giờ bình thường, giờ thấp điểm và giờ cao điểm. Đây là cơ chế phổ biến tại nhiều quốc gia phát triển nhằm điều tiết phụ tải điện quốc gia, tránh tình trạng quá tải lưới điện vào những thời điểm nhu cầu đạt đỉnh.

Theo biểu giá điện hiện hành do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) công bố, mức giá điện áp dụng cho khách hàng sản xuất và kinh doanh được phân tầng rõ ràng:

- **Giờ thấp điểm** (22h00 – 04h00 hằng ngày): dao động từ khoảng 1.100 – 1.500 đồng/kWh tùy cấp điện áp.
- **Giờ bình thường** (04h00 – 09h30 và 11h30 – 17h00): mức trung bình từ 1.700 – 2.500 đồng/kWh.
- **Giờ cao điểm buổi sáng** (09h30 – 11h30): khoảng 2.800 – 3.500 đồng/kWh.
- **Giờ cao điểm buổi tối** (17h00 – 22h00): lên tới **5.422 đồng/kWh** đối với cấp điện áp dưới 6kV — mức cao nhất trong toàn bộ khung giờ.

Sự chênh lệch này không phải ngẫu nhiên. Vào khung 17h00 – 22h00, hàng triệu hộ gia đình đồng loạt sử dụng các thiết bị điện sinh hoạt (điều hòa, tủ lạnh, bếp từ, máy giặt), trong khi nhiều cơ sở sản xuất và thương mại vẫn đang hoạt động hết công suất. Sự cộng hưởng này tạo ra đỉnh phụ tải nguy hiểm mà nếu không được kiểm soát, có thể dẫn đến sự cố mất điện diện rộng.

Tác động thực tế đến doanh nghiệp Việt Nam

Với mức 5.422 đồng/kWh trong giờ cao điểm tối, doanh nghiệp sản xuất — đặc biệt là các ngành thâm dụng điện như dệt may, chế biến thực phẩm, sản xuất thép, nhựa và hóa chất — đang chịu áp lực chi phí đáng kể. Nếu một nhà máy tiêu thụ trung bình 10.000 kWh mỗi ngày và 30% lượng điện đó rơi vào giờ cao điểm tối, thì chỉ riêng phần giờ cao điểm đã tiêu tốn hơn **16 triệu đồng/ngày**, tương đương gần **500 triệu đồng/tháng** — một khoản chi phí không thể coi thường trong bài toán biên lợi nhuận ngày càng mỏng.

Theo số liệu từ Bộ Công Thương, điện năng tiêu thụ toàn quốc trong các năm gần đây tăng trưởng bình quân 8–10%/năm, trong đó khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm hơn **50% tổng sản lượng điện tiêu thụ** cả nước. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí điện đang trở thành một trong những biến số quan trọng nhất ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt.

Không chỉ vậy, trong bối cảnh EVN vẫn đang chịu áp lực từ chi phí đầu vào tăng cao (nhiên liệu, chi phí mua điện từ các nhà máy tư nhân và nước ngoài), khả năng điều chỉnh tăng biểu giá điện trong tương lai là hoàn toàn có thể xảy ra. Khi đó, tác động đến doanh nghiệp sẽ còn lớn hơn.

Bài học từ ASEAN: Các quốc gia láng giềng quản lý phụ tải điện như thế nào?

Nhìn rộng ra khu vực Đông Nam Á, Việt Nam không phải quốc gia duy nhất đối mặt với thách thức quản lý phụ tải điện. Tuy nhiên, cách tiếp cận của các nước láng giềng cung cấp nhiều gợi mở đáng học hỏi.

**Thái Lan** đã triển khai chương trình quản lý phụ tải (Demand Side Management - DSM) từ đầu những năm 2000, kết hợp biểu giá TOU với các gói hỗ trợ tài chính để doanh nghiệp đầu tư vào thiết bị tiết kiệm điện. Kết quả là mức độ chênh lệch phụ tải giữa giờ cao điểm và thấp điểm tại Thái Lan đã giảm đáng kể, giúp hệ thống điện vận hành ổn định hơn.

**Singapore** — dù là quốc gia thành phố với đặc thù riêng — áp dụng thị trường điện cạnh tranh, nơi giá điện biến động theo thời gian thực (half-hourly pricing), buộc doanh nghiệp phải chủ động theo dõi và điều chỉnh mức tiêu thụ liên tục.

**Malaysia** đang thí điểm các chương trình phản ứng nhu cầu (Demand Response) tại các khu công nghiệp lớn, cho phép doanh nghiệp tự nguyện giảm tải trong giờ cao điểm đổi lấy ưu đãi tài chính từ phía nhà cung cấp điện.

Việt Nam, với tốc độ công nghiệp hóa nhanh và cơ sở hạ tầng điện đang trong quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, cần một lộ trình quản lý phụ tải bài bản hơn để tránh những cú sốc năng lượng như đã từng xảy ra trong mùa hè 2023, khi nhiều khu vực phải cắt điện luân phiên trong nhiều tuần liên tiếp.

Doanh nghiệp nên làm gì để tối ưu chi phí điện?

Trước mức giá cao điểm tối lên tới 5.422 đồng/kWh, các chuyên gia năng lượng khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động thay đổi hành vi sử dụng điện thay vì thụ động chấp nhận chi phí.

**Thứ nhất**, tái cơ cấu ca sản xuất là giải pháp hiệu quả nhất. Những công đoạn tiêu thụ điện lớn như vận hành máy nén khí, lò nung, hệ thống làm lạnh công nghiệp... nên được chuyển sang ca đêm (sau 22h00) hoặc sáng sớm (trước 9h30) để tận dụng giá điện thấp điểm, có thể thấp hơn 60–70% so với giờ cao điểm tối.

**Thứ hai**, đầu tư vào hệ thống quản lý năng lượng thông minh (Energy Management System - EMS). Các hệ thống này cho phép theo dõi mức tiêu thụ điện theo thời gian thực, tự động ngắt hoặc giảm tải các thiết bị không thiết yếu trong giờ cao điểm. Chi phí đầu tư ban đầu có thể hoàn vốn trong vòng 12–24 tháng tùy quy mô doanh nghiệp.

**Thứ ba**, cân nhắc đầu tư điện mặt trời áp mái kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (

Xem thêm

→ Roth Capital chính thức khuyến nghị 'Mua' cổ phiếu SailPoint, kỳ vọng tăng trưởng mạnh

→ Tiến Nông và hành trình đồng hành cùng nông dân: Hơn cả một chương trình phân bón trả chậm

→ Ngân hàng Việt trả lương bình quân 68 triệu đồng/tháng, chi lương tăng 30%