Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vừa phát đi tín hiệu cảnh báo ngày 1/6 khiến thị trường tài chính thế giới rung động. Theo cuộc khảo sát tâm lý người tiêu dùng của ECB, dự báo lạm phát khu vực đồng euro sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong những tháng tới, chủ yếu do các cú sốc địa chính trị liên quan đến giá dầu mỏ và năng lượng. Điều này đặt ra câu hỏi lớn: thị trường EU có thể phục hồi bao lâu từ khủng hoảng năng lượng kéo dài này?

Căng thẳng Trung Đông vẫn đe dọa ổn định giá năng lượng

Những diễn biến quân sự tại Trung Đông trong năm 2024 đã tạo ra một "cơn sốc cung cấp" khó lường đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Mặc dù giá dầu chưa lên tới mức chóng mặt như vào năm 2008, nhưng sự không chắc chắn địa chính trị vẫn khiến các nhà sản xuất dầu thế giới cẩn thận với các kế hoạch mở rộng sản lượng. Châu Âu, vốn là một khu vực tiêu thụ năng lượng lớn nhưng lại phụ thuộc vào nhập khẩu, chịu tác động nặng nề nhất.

Theo dữ liệu ECB, giá năng lượng tại khu vực đồng euro đã tăng khoảng 15-20% trong quý đầu năm 2024 so với cùng kỳ năm trước. Con số này phản ánh rõ ràng áp lực lạm phát từ phía cung cấp năng lượng. Đáng chú ý, lạm phát cơ bản (core inflation, loại trừ năng lượng và thực phẩm) cũng vẫn ở mức 2,5-2,8%, cao hơn mục tiêu 2% của ECB.

Nỗi lo về "lạm phát kéo dài" trong nền kinh tế châu Âu

Các chuyên gia kinh tế đã từ bỏ hy vọng rằng lạm phát là một hiện tượng "tạm thời" (transitory) như các nhà chính sách dự báo vào năm 2021. Thay vào đó, họ nhìn nhận rằng nền kinh tế châu Âu đang phải thích nghi với một môi trường giá cao hơn bình thường.

Dự báo của ECB cho thấy lạm phát sẽ ở mức 2,2-2,5% trong năm 2024 và 2025. Điều này có nghĩa người tiêu dùng EU sẽ tiếp tục mất sức mua hàng năm ít nhất 2%. Với khối dân số 330 triệu người, tác động tích luỹ lên nền kinh tế là rất lớn. Các gia đình phải cắt giảm chi tiêu cho dịch vụ, giáo dục và du lịch để đảm bảo chi phí cơ bản như điện, nước, nhiên liệu.

Điều tế nhị là lạm phát cao cũng tác động lên quyết định chính sách tiền tệ của ECB. Để kiểm soát lạm phát, Ngân hàng Trung ương phải duy trì lãi suất ở mức cao (hiện tại là 4,25%), điều này làm tăng chi phí vay vốn cho doanh nghiệp và hộ gia đình, từ đó làm chậm tăng trưởng kinh tế.

Tác động "hiệu ứng domino" đến Việt Nam và Đông Nam Á

Tình hình lạm phát tại châu Âu không chỉ là vấn đề của riêng các nước EU. Sự suy yếu của nhu cầu tiêu dùng châu Âu sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến các quốc gia xuất khẩu như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia.

Theo Bộ Công Thương Việt Nam, các sản phẩm chiếm ưu thế xuất khẩu của Việt Nam sang EU như dệt may, da giày, nông sản, điện tử năng lượng có khả năng chịu tác động từ suy giảm sức mua của người tiêu dùng châu Âu. Đơn hàng xuất khẩu dệt may sang EU trong quý I/2024 giảm khoảng 8% so với năm trước.

Xem thêm

→ Roth Capital chính thức khuyến nghị 'Mua' cổ phiếu SailPoint, kỳ vọng tăng trưởng mạnh

→ Tiến Nông và hành trình đồng hành cùng nông dân: Hơn cả một chương trình phân bón trả chậm

→ Ngân hàng Việt trả lương bình quân 68 triệu đồng/tháng, chi lương tăng 30%