Một phát hiện địa chất chấn động vừa làm rung chuyển ngành công nghiệp năng lượng toàn cầu: mỏ dầu ngoài khơi vùng nước nông với trữ lượng hơn 730 triệu thùng được xác nhận là mỏ dầu nước nông lớn nhất từng được phát hiện và đưa vào khai thác thương mại trong lịch sử. Phát hiện này không chỉ viết lại bản đồ năng lượng thế giới mà còn mở ra hàng loạt câu hỏi về tiềm năng tài nguyên dầu khí tại những vùng biển mà trước đây bị đánh giá là "đã khai thác gần cạn kiệt".

Kỷ lục chưa từng có trong lịch sử thăm dò dầu khí

Trong lĩnh vực thăm dò dầu khí, vùng nước nông — thường được định nghĩa là các khu vực có độ sâu dưới 500 mét — vốn được xem là "vùng đất cũ" đã được khai thác triệt để từ thập niên 1970 và 1980. Phần lớn các tập đoàn dầu khí lớn trong hai thập kỷ qua đều dồn nguồn lực vào các mỏ nước sâu, siêu sâu với chi phí đầu tư khổng lồ nhưng trữ lượng hấp dẫn hơn.

Chính vì vậy, việc khoan xuống một vùng nước nông và phát hiện mỏ dầu trữ lượng hơn 730 triệu thùng đã khiến cả ngành công nghiệp phải nhìn lại. Đây là mỏ dầu ngoài khơi nước nông lớn nhất từng được ghi nhận và đưa vào khai thác thương mại, xác lập kỷ lục quốc gia và được xếp hàng đầu thế giới trong phân khúc này.

Theo các chuyên gia địa vật lý, điều khiến phát hiện này đặc biệt chính là cấu tạo địa chất phức tạp nhưng thuận lợi của vỉa chứa. Tầng chứa dầu nằm ở độ sâu địa tầng phù hợp, áp suất vỉa ổn định và hàm lượng lưu huỳnh thấp — những đặc tính lý tưởng cho khai thác thương mại với chi phí vận hành thấp hơn đáng kể so với các mỏ nước sâu.

Ưu điểm của mỏ nước nông so với mỏ nước sâu thể hiện rõ ở chi phí: chi phí khoan và hoàn thiện giếng ở vùng nước nông thường chỉ bằng 30–40% so với các dự án nước sâu tương đương. Điều đó có nghĩa là ngưỡng giá dầu hòa vốn có thể thấp hơn đáng kể, giúp dự án khả thi ngay cả trong chu kỳ giá dầu đi xuống.

Tác động kinh tế và địa chính trị

Với trữ lượng 730 triệu thùng, đây là một nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế khổng lồ. Tính theo mức giá dầu Brent hiện tại dao động quanh 80–85 USD/thùng, tổng giá trị tài nguyên thô có thể đạt xấp xỉ 58–62 tỷ USD. Tuy nhiên, sau khi trừ chi phí khai thác, vận chuyển, thuế và chia sẻ lợi nhuận, giá trị thực tế mà quốc gia phát hiện thu được vẫn có thể lên tới hàng chục tỷ USD trong vòng đời mỏ kéo dài 20–30 năm.

Phát hiện này cũng có tác động trực tiếp đến cán cân địa chính trị trong khu vực. Các quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên dầu khí lớn thường có vị thế đàm phán mạnh hơn trong các liên minh thương mại, hiệp định năng lượng và cả trong các tranh chấp chủ quyền biển. Đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động lớn về địa chính trị năng lượng từ sau cuộc xung đột Nga–Ukraine năm 2022, bất kỳ nguồn cung dầu mới đáng tin cậy nào cũng đều có giá trị chiến lược cao.

Không chỉ vậy, quy mô của mỏ này còn đủ lớn để thu hút sự quan tâm của các tập đoàn dầu khí quốc tế như ExxonMobil, Shell, TotalEnergies hay BP — những đơn vị luôn tìm kiếm cơ hội đa dạng hóa danh mục tài sản ở các thị trường mới nổi với khung pháp lý ổn định.

Góc nhìn từ Việt Nam và Đông Nam Á

Phát hiện này mang ý nghĩa đặc biệt khi đặt trong bối cảnh khu vực Đông Nam Á — nơi Việt Nam là một trong những quốc gia có ngành dầu khí phát triển lâu đời nhất.

Việt Nam hiện khai thác chủ yếu từ các mỏ nước nông tại thềm lục địa phía Nam, trong đó Bạch Hổ — mỏ dầu lớn nhất — đã đi vào khai thác từ năm 1986 và đến nay đã sản xuất hơn 200 triệu tấn dầu thô. Tuy nhiên, sản lượng khai thác của Việt Nam đã giảm đáng kể, từ đỉnh khoảng 17–18 triệu tấn/năm vào đầu thập niên 2000 xuống còn khoảng 10–11 triệu tấn trong những năm gần đây.

Câu hỏi đặt ra cho ngành dầu khí Việt Nam là: liệu còn những vỉa dầu chưa được khám phá trong vùng nước nông của thềm lục địa Việt Nam hay không? Câu trả lời, theo nhiều chuyên gia của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), là có thể có. Nhiều lô thăm dò ở vùng biển Đông và vùng chồng lấn phát triển chung với Malaysia, Indonesia vẫn chưa được đánh giá đầy đủ bằng công nghệ địa chấn 3D hiện đại.

Phát hiện kỷ lục nói trên có thể là chất xúc tác thúc đẩy các công ty dầu khí trong khu vực — bao gồm PVN, Petronas của Malaysia, Pertamina của Indonesia và PTTEP của Thái Lan — tăng cường ngân sách thăm dò ở các vùng nước nông vốn bị xem là đã "cạn kiệt tiềm năng".

Đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng theo cam kết Net Zero vào năm 2050 tại COP26, nguồn thu từ dầu khí vẫn đóng vai trò tài chính thiết yếu để tài trợ cho quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, dầu khí vẫn đóng góp khoảng 8–10% tổng thu ngân sách nhà nước mỗi năm.

Triển vọng và thách thức phía trước

Dù mang lại tin vui, phát hiện này cũng đặt ra không ít thách thức. Thứ nhất, áp lực từ các cam kết khí hậu toàn cầu ngày càng gia tăng. Nhiều tổ chức tài chính quốc tế lớn đã hạn chế hoặc ngừng tài trợ cho các dự án nhiên liệu hóa thạch mới. Điều này có thể làm khó việc huy động vốn đầu tư phát triển mỏ.

Thứ hai, câu hỏi về thị trường tiêu thụ cũng đặt ra bởi nhu cầu dầu mỏ toàn cầu được Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo sẽ đạt đỉnh vào khoảng năm 2030 và sau đó sẽ giảm dần khi xe điện và năng lượng tái tạo chiếm tỷ trọng ngày càng cao.

Tuy nhiên, trong ngắn và trung hạn, nhu cầu dầu mỏ vẫn rất lớn, đặc biệt

Xem thêm

→ Roth Capital chính thức khuyến nghị 'Mua' cổ phiếu SailPoint, kỳ vọng tăng trưởng mạnh

→ Tiến Nông và hành trình đồng hành cùng nông dân: Hơn cả một chương trình phân bón trả chậm

→ Ngân hàng Việt trả lương bình quân 68 triệu đồng/tháng, chi lương tăng 30%