Trong hành lang Quốc hội Mỹ những tuần gần đây, một cuộc chiến thầm lặng nhưng đầy khốc liệt đang diễn ra — không phải giữa các đảng phái chính trị, mà giữa hệ thống ngân hàng truyền thống hàng trăm năm tuổi với một thế lực tài chính mới nổi: stablecoin. Khi các tờ tiền kỹ thuật số neo giá với đồng USD bắt đầu trả lãi cho người nắm giữ, câu hỏi đặt ra không còn là "liệu người dân có chuyển tiền sang stablecoin không?" mà là "họ sẽ chuyển bao nhiêu và nhanh đến mức nào?"

Cơn ác mộng mang tên "tiền gửi tháo chạy"

Nỗi lo của giới ngân hàng Mỹ không phải là vô căn cứ. Theo dữ liệu từ Federal Reserve, tổng tiền gửi tại các ngân hàng thương mại Mỹ hiện vào khoảng 17,5 nghìn tỷ USD — đây là nguồn vốn huyết mạch để các ngân hàng cho vay, tài trợ tín dụng và duy trì thanh khoản toàn hệ thống. Chỉ cần 5–10% trong số đó dịch chuyển sang stablecoin, tức khoảng 875 tỷ đến 1,75 nghìn tỷ USD bốc hơi khỏi hệ thống ngân hàng, hậu quả có thể mang tính hệ thống.

Điều khiến cuộc tranh luận bùng phát chính là dự luật GENIUS Act — viết tắt của Guiding and Establishing National Innovation for US Stablecoins — đang được Thượng viện Mỹ thảo luận. Dự luật này, nếu được thông qua, sẽ hợp pháp hóa việc các nhà phát hành stablecoin trả lợi tức cho người nắm giữ token, tương tự như lãi suất tiền gửi ngân hàng.

Đây chính là "điểm kích hoạt" mà các ngân hàng lớn như JPMorgan Chase, Bank of America và Wells Fargo đang vận động hành lang để ngăn chặn. Trong một bức thư gửi đến các nhà lập pháp hồi tháng 5/2025, Hiệp hội Ngân hàng Mỹ (ABA) cảnh báo rằng stablecoin trả lãi sẽ tạo ra "sự cạnh tranh không công bằng" vì các nhà phát hành stablecoin không phải tuân thủ các yêu cầu dự trữ bắt buộc, bảo hiểm tiền gửi FDIC hay hàng loạt quy định an toàn vốn như ngân hàng truyền thống.

Stablecoin hấp dẫn hơn tài khoản ngân hàng ở điểm nào?

Để hiểu tại sao người dân có thể bị cám dỗ, cần nhìn vào con số thực tế. Lãi suất tiền gửi không kỳ hạn tại các ngân hàng lớn ở Mỹ hiện dao động ở mức 0,01–0,5%/năm — con số gần như bằng không so với lạm phát. Trong khi đó, một số stablecoin như USDC hay DAI thông qua các giao thức DeFi (tài chính phi tập trung) đang cung cấp lợi suất từ 4–6%/năm, thậm chí cao hơn trong các điều kiện thị trường thuận lợi.

Quan trọng hơn, stablecoin neo giá 1:1 với USD nghĩa là người dùng không phải chịu rủi ro biến động giá như Bitcoin hay Ethereum. Với một người dân bình thường, đây gần như là một tài khoản tiết kiệm số, nhưng sinh lời cao hơn và không cần qua ngân hàng.

Tổng vốn hóa thị trường stablecoin toàn cầu hiện đã vượt mốc 230 tỷ USD, tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm 2023. Tether (USDT) chiếm khoảng 67% thị phần với hơn 155 tỷ USD lưu thông, trong khi USDC của Circle đứng thứ hai với khoảng 45 tỷ USD. Đây không còn là con số của một thị trường ngách — đây là quy mô của một hệ thống tài chính song song đang trưởng thành.

Các chuyên gia tại Citi Research ước tính đến năm 2030, thị trường stablecoin có thể đạt 3,7 nghìn tỷ USD nếu khung pháp lý được hoàn thiện — một con số đủ để tái định hình toàn bộ cấu trúc tài chính toàn cầu.

Việt Nam và Đông Nam Á: Không thể đứng ngoài cuộc

Câu chuyện này không dừng lại ở nước Mỹ. Đông Nam Á, và đặc biệt là Việt Nam, đang là một trong những khu vực có tỷ lệ sử dụng tiền mã hóa cao nhất thế giới. Theo báo cáo của Chainalysis năm 2024, Việt Nam tiếp tục nằm trong top 10 quốc gia dẫn đầu về chỉ số ứng dụng tiền mã hóa toàn cầu — đặc biệt ở phân khúc người dùng phổ thông, không chuyên.

Điều đáng chú ý là phần lớn giao dịch tiền mã hóa tại Việt Nam liên quan đến stablecoin, chủ yếu là USDT, được dùng để chuyển tiền xuyên biên giới, thanh toán dịch vụ quốc tế và thậm chí là kênh "trú ẩn" khi đồng VND có biến động. Trong bối cảnh lãi suất tiền gửi ngân hàng tại Việt Nam đã giảm mạnh về mức 4,5–5%/năm cho kỳ hạn 12 tháng, stablecoin trả lãi 5–6%/năm sẽ là một đối thủ cạnh tranh trực tiếp và đáng gờm.

Tại Singapore, cơ quan quản lý tiền tệ MAS đã đi trước một bước với khung pháp lý stablecoin được ban hành từ năm 2023. Thái Lan và Philippines cũng đang trong quá trình xây dựng quy định tương tự. Riêng Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước vẫn chưa có khung pháp lý chính thức cho stablecoin và tiền mã hóa, dù Bộ Tài chính đã thành lập tổ nghiên cứu về tài sản số từ năm 2024.

Sự chậm trễ trong việc ban hành quy định không đồng nghĩa với việc rủi ro chưa tồn tại. Trái lại, khoảng trống pháp lý chính là môi trường để dòng tiền dịch chuyển ra ngoài tầm kiểm soát của hệ thống ngân hàng nội địa — điều mà các nhà hoạch định chính sách Việt Nam cần nhìn nhận thẳng thắn.

Tương lai nào cho hệ thống ngân hàng truyền thống?

Giới phân tích tài chính chia làm hai trường phái rõ rệt. Một bên cho rằng ngân hàng truyền thống sẽ tự thích nghi — JPMorgan đã ra mắt JPM Coin cho giao dịch liên ngân hàng, còn nhiều tổ chức khác đang thử nghiệm phát hành stablecoin riêng. Nếu các ngân hàng tự trở thành nhà phát hành stablecoin, lo ngại về "tiền gửi tháo chạy" sẽ giảm đáng kể.

Trường phái còn lại cảnh báo rằng đây là cuộc cạnh tranh mà ngân hàng truyền thống về cơ bản sẽ thua thế — bởi chi phí vận hành của họ quá cao, tốc độ đổi mới quá chậm, và đặc biệt là người dùng thế hệ trẻ ngày càng xa lạ với mô hình chi nhánh vật lý.

Điều chắc chắn là thế giới tài chính đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử. Khi đồng tiền kỹ thuật số có thể đi vòng quanh thế giới trong vài giây, trả lãi tự động qua hợp đồng thông minh và không cần bất kỳ ngân hàng trung gian nào, câu hỏi không phải là "stablecoin có thay thế tiền gửi ngân h

Xem thêm

→ Roth Capital chính thức khuyến nghị 'Mua' cổ phiếu SailPoint, kỳ vọng tăng trưởng mạnh

→ Tiến Nông và hành trình đồng hành cùng nông dân: Hơn cả một chương trình phân bón trả chậm

→ Ngân hàng Việt trả lương bình quân 68 triệu đồng/tháng, chi lương tăng 30%