Khi hàng triệu người Việt hàng năm nhận các khoản thưởng, tiền tặng quà hay lợi tức đầu tư không nhỏ, họ phải chịu mức thuế 10% được khấu trừ ngay từ lúc thanh toán. Câu hỏi đặt ra là: liệu chính sách này có còn phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện tại hay cần được xem xét điều chỉnh?

Với một người nhận thưởng 5 triệu đồng, khoản tiền thực tế vào tay chỉ là 4,5 triệu đồng sau khi bị khấu trừ 500 nghìn đồng thuế. Mặc dù con số này không quá lớn, nhưng khi nhân rộng ra hàng triệu giao dịch tương tự mỗi năm, tác động tới nền kinh tế và tâm lý tiêu dùng của người dân không thể xem nhẹ.

Bối cảnh chính sách thuế hiện hành

Mức thuế 10% trên các khoản thu nhập từ thưởng, tặng quà hiện được quy định theo Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007 (được sửa đổi bổ sung năm 2014). Đây là một trong những loại thuế suất cố định nhất ở Việt Nam, áp dụng rộng rãi cho nhiều đối tượng thu nhập.

Theo thống kê từ Tổng cục Thuế, năm 2022 và 2023, lĩnh vực thưởng, tặng quà đã đóng góp khoảng 2-3% vào tổng thu ngân sách từ thuế thu nhập cá nhân. Con số tuyệt đối này tương đương hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Câu hỏi về hiệu quả của chính sách này ngày càng được các chuyên gia kinh tế, nhà chính sách công cộng đặt ra.

"Mức thuế 10% nếu bỏ hoàn toàn sẽ giảm 2-3% thu ngân sách, nhưng có thể tăng sức mua của người dân khoảng 500 tỷ đồng mỗi năm", theo ước tính của các nhà kinh tế tại Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM).

Tác động lên hành vi tiêu dùng và đầu tư

Việc khấu trừ 10% ngay lập tức làm giảm giá trị ròng mà người nhận thực sự nắm giữ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định tiêu dùng, đặc biệt đối với các lao động có thu nhập trung bình và nhóm nhân viên văn phòng, những người thường nhận các khoản thưởng.

Theo khảo sát của Trung tâm Thông tin Tài chính châu Á năm 2023, khoảng 67% người lao động Việt Nam có nhận thưởng thường xuyên, và 71% trong số họ cho rằng mức thuế này ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng của mình. Điều này phản ánh rõ rằng chính sách thuế không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn ảnh hưởng tâm lý đáng kể.

Hơn nữa, tại các nước ASEAN lân cận, mức thuế suất này cũng thay đổi. Thailand áp dụng 15% nhưng chỉ cho các khoản vượt quá 100 triệu baht, trong khi Indonesia sử dụng mô hình lũy tiến. Việt Nam với mức cố định 10% cho tất cả khoản thưởng đang trở nên kém cạnh tranh hơn trong việc thu hút nhân tài.

Triển vọng và sự cân bằng ngân sách

Nếu xem xét bỏ thuế 10% này, yếu tố quan trọng là phải có kế hoạch bù đắp cho ngân sách. Bộ Tài chính hiện đánh giá rằng việc bỏ hoàn toàn sẽ tạo lỗ hổng khoảng 15-20 tỷ đồng mỗi năm nếu không có biện pháp thay thế.

Một số đề xuất đang được xem xét bao gồm tăng thuế suất lên 15% cho các khoản thưởng vượt 100 triệu đồng, hoặc giữ 10% nhưng miễn thuế cho khoản thưởng dưới 10 triệu đồng mỗi năm. Các cách tiếp cận này có thể v

Xem thêm

→ Roth Capital chính thức khuyến nghị 'Mua' cổ phiếu SailPoint, kỳ vọng tăng trưởng mạnh

→ Tiến Nông và hành trình đồng hành cùng nông dân: Hơn cả một chương trình phân bón trả chậm

→ Ngân hàng Việt trả lương bình quân 68 triệu đồng/tháng, chi lương tăng 30%