Trong một báo cáo gây chấn động giới tài chính toàn cầu, Goldman Sachs vừa phát đi tín hiệu cảnh báo về một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc trong thị trường ngoại hối — loại biến động không xảy ra hàng năm, mà chỉ xuất hiện mỗi thập kỷ một lần. Đối với các nhà đầu tư, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các ngân hàng trung ương từ Hà Nội đến Jakarta, đây là thời điểm không thể xem nhẹ.

Điều gì khiến Goldman Sachs phải lên tiếng khẩn cấp?

Từ đầu năm 2025, thị trường ngoại hối toàn cầu đã chứng kiến những dao động bất thường. Đồng đô la Mỹ (USD) — vốn được coi là "vua tiền tệ" trong suốt giai đoạn 2022–2024 nhờ chính sách thắt chặt tiền tệ mạnh tay của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) — đang mất dần sức hút. Chỉ số DXY, thước đo sức mạnh của USD so với rổ 6 đồng tiền chủ chốt, đã giảm hơn 8% kể từ đầu năm 2025, mức giảm mạnh nhất trong một giai đoạn tương đương kể từ năm 2017.

Goldman Sachs, trong báo cáo chiến lược ngoại hối mới nhất, nhấn mạnh rằng đây không đơn thuần là biến động kỹ thuật ngắn hạn. Nhóm phân tích của ngân hàng đầu tư hàng đầu Phố Wall chỉ ra ba nguyên nhân cốt lõi đang định hình lại cục diện tỷ giá toàn cầu.

Thứ nhất, chu kỳ lãi suất của Fed đang bước vào giai đoạn nới lỏng rõ ràng hơn. Sau khi duy trì lãi suất ở mức 5,25–5,5% trong suốt năm 2023 và phần lớn năm 2024, Fed đã bắt đầu hành trình cắt giảm lãi suất. Khi chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và phần còn lại của thế giới thu hẹp, dòng vốn đổ vào USD tự nhiên suy yếu.

Thứ hai, chính sách thương mại của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump với làn sóng áp thuế quan mới đang tạo ra hiệu ứng ngược. Thay vì bảo vệ USD, các biện pháp thuế quan mạnh tay đang làm suy giảm niềm tin vào tài sản định danh bằng đô la, đặc biệt trong bối cảnh lo ngại về thâm hụt ngân sách Mỹ ngày càng lớn — dự kiến vượt 1.800 tỷ USD trong tài khóa 2025.

Thứ ba, và quan trọng nhất theo Goldman Sachs, là sự trỗi dậy của các đồng tiền thay thế. Euro (EUR) và Yên Nhật (JPY) đang hưởng lợi mạnh. EUR/USD đã vượt ngưỡng 1,12 — mức cao nhất trong hơn 2 năm, trong khi JPY tăng giá hơn 9% so với USD từ đầu năm. Goldman Sachs dự báo EUR/USD có thể chạm 1,20 trong vòng 12 tháng tới, còn USD/JPY có thể về vùng 130.

Con số biết nói: Thị trường đang định giá lại mọi thứ

Những con số Goldman Sachs đưa ra không chỉ mang tính lý thuyết. Thị trường trái phiếu, cổ phiếu và hàng hóa đều đang phản ứng.

Vàng — tài sản trú ẩn truyền thống có mối tương quan nghịch với USD — đã vượt mốc 3.300 USD/ounce, thiết lập liên tiếp các kỷ lục lịch sử. Goldman Sachs thậm chí nâng mục tiêu giá vàng cuối năm 2025 lên 3.700 USD/ounce, tăng mạnh so với dự báo trước đó là 3.100 USD. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho niềm tin của thị trường vào kịch bản USD suy yếu kéo dài.

Về thị trường hàng hóa, giá dầu Brent dao động trong vùng 65–75 USD/thùng, chịu tác động đan xen giữa USD yếu (thường đẩy giá dầu lên vì dầu định danh bằng USD) và lo ngại suy thoái kinh tế toàn cầu do chiến tranh thương mại. Goldman Sachs nhận định sự mâu thuẫn này sẽ tạo ra biến động giá dầu lớn hơn bình thường trong 6 tháng cuối năm 2025.

Đáng chú ý, Goldman Sachs cũng cảnh báo về rủi ro "phi đô la hóa" đang tăng tốc. Tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã giảm từ mức đỉnh 72% (năm 2001) xuống còn khoảng 57% hiện nay. Xu hướng này đang được đẩy nhanh bởi chính sách thuế quan và các biện pháp trừng phạt tài chính của Mỹ, khiến nhiều quốc gia tích cực đa dạng hóa dự trữ sang EUR, vàng và thậm chí nhân dân tệ (CNY).

Việt Nam và ASEAN: Cơ hội đan xen với thách thức

Với Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, sự thay đổi tỷ giá này mang ý nghĩa hai mặt sâu sắc.

**Cơ hội cho xuất khẩu:** Khi USD yếu đi, đồng tiền của các nước xuất khẩu mạnh như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia có xu hướng tăng giá tương đối. Tuy nhiên, điều này cũng có nghĩa là hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ có thể trở nên đắt hơn theo USD, gây sức ép lên lợi thế cạnh tranh giá. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đạt khoảng 119 tỷ USD, chiếm gần 30% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước — một con số đủ lớn để bất kỳ biến động tỷ giá nào cũng trở thành vấn đề vĩ mô quan trọng.

**Áp lực lên tỷ giá VND:** Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang phải đối mặt với bài toán cân bằng tinh tế. Trong khi USD yếu giúp giảm áp lực nhập khẩu lạm phát (do hàng hóa nhập khẩu trở nên rẻ hơn tính bằng VND), nó cũng tạo ra áp lực tăng giá VND, điều mà NHNN thường cố gắng kiểm soát để bảo vệ xuất khẩu. Tỷ giá USD/VND đã giảm từ mức đỉnh gần 25.500 VND/USD cuối năm 2024 xuống quanh vùng 25.000–25.200 VND/USD trong những tháng gần đây.

**Dòng vốn FDI và đầu tư gián tiếp:** Nghịch lý thú vị là USD yếu thường đi kèm với dòng vốn chảy mạnh hơn vào các thị trường mới nổi, bao gồm Việt Nam và ASEAN, do nhà đầu tư tìm kiếm lợi suất cao hơn. Thị trường chứng khoán Việt Nam — đang trong quá trình xét nâng hạng lên thị trường mới nổi — có thể hưởng lợi đáng kể từ xu hướng này nếu dòng vốn ngoại quay trở lại mạnh mẽ.

Với các nền kinh tế ASEAN khác, tác động cũng phân hóa rõ rệt. Indonesia và Malaysia — hai nước xuất khẩu hàng hóa lớn — được hưởng lợi kép từ giá hàng hóa tăng và dòng vốn đổ vào. Trong khi đó, Philippines và Thái Lan phải cân nhắc kỹ hơn về tác động lên ngành du lịch và kiều hối.

Triển vọng: Thế giới đang bước