Một cuộc chiến thầm lặng nhưng đầy kịch tính đang diễn ra trong lòng hệ thống tài chính Mỹ — không phải giữa các ngân hàng với nhau, mà giữa những định chế tài chính truyền thống hàng trăm năm tuổi với một thế hệ công cụ tài chính số hoàn toàn mới: stablecoin. Khi Quốc hội Mỹ đang gấp rút hoàn thiện khung pháp lý cho loại tiền số này, các ông lớn ngân hàng Wall Street bắt đầu lên tiếng cảnh báo về nguy cơ mà họ cho là có thể làm rung chuyển nền tảng của hoạt động ngân hàng bán lẻ: dòng tiền gửi của hàng triệu người dân đang có nguy cơ "bốc hơi" khỏi hệ thống ngân hàng truyền thống.

Stablecoin — Từ công cụ đầu cơ đến "tài khoản ngân hàng song song"

Stablecoin, vốn được biết đến như một loại tiền mã hóa neo giá với đồng USD theo tỷ lệ 1:1, đang trải qua một quá trình biến đổi căn bản về chức năng. Nếu như trước đây chúng chủ yếu được dùng để luân chuyển vốn trong các giao dịch tiền mã hóa, thì nay chúng đang dần trở thành một dạng "tài khoản tiết kiệm số" hấp dẫn đối với người dùng phổ thông.

Điều khiến giới ngân hàng lo ngại nhất là cơ chế "yield" — tức lãi suất thưởng — mà các nền tảng phát hành stablecoin đang cung cấp cho người nắm giữ. Trong khi lãi suất tiền gửi tiết kiệm tại các ngân hàng Mỹ hiện chỉ dao động từ 0,5% đến 1,5%/năm đối với tài khoản thông thường, một số nền tảng stablecoin đang trả mức lợi suất lên tới 4–5%/năm, thậm chí cao hơn, bằng cách đầu tư vào trái phiếu Kho bạc Mỹ ngắn hạn (T-bills) và các công cụ thị trường tiền tệ.

Tính đến đầu năm 2025, tổng vốn hóa thị trường stablecoin toàn cầu đã vượt mốc 230 tỷ USD, tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm trước. Hai tên tuổi lớn nhất là USDT (Tether) và USDC (Circle) chiếm hơn 85% thị phần. Đặc biệt, USDC — loại stablecoin được phát hành bởi Circle và được hậu thuẫn bởi Coinbase — đang nhận được sự chú ý đặc biệt khi công ty này chuẩn bị IPO với định giá được ước tính hàng chục tỷ USD.

Nỗi lo "tháo rút" tiền gửi — Cơn ác mộng của ngành ngân hàng

Ngân hàng truyền thống vận hành dựa trên một nguyên lý cốt lõi: huy động tiền gửi từ dân cư, sau đó cho vay với lãi suất cao hơn để kiếm lời từ chênh lệch. Khi tiền gửi chảy ra ngoài, năng lực cho vay suy giảm theo — đây là hệ quả mà không ngân hàng nào muốn đối mặt.

Theo ước tính của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), nếu chỉ cần 5–10% tiền gửi không kỳ hạn của người dân Mỹ — tương đương khoảng 700 tỷ đến 1.400 tỷ USD trong tổng số khoảng 17.000 tỷ USD tiền gửi ngân hàng — dịch chuyển sang stablecoin, hiệu ứng co hẹp tín dụng sẽ là đáng kể. Đây chính là lý do Hiệp hội Ngân hàng Mỹ (ABA) và nhiều tổ chức tài chính lớn như JPMorgan Chase, Bank of America đã vận động hành lang mạnh mẽ để tác động vào các điều khoản của dự luật GENIUS Act — dự luật về stablecoin đang được Thượng viện Mỹ thảo luận.

Cụ thể, các ngân hàng đề nghị hạn chế quyền trả lãi suất của nhà phát hành stablecoin đối với người nắm giữ lẻ, đồng thời yêu cầu stablecoin phải được dự trữ bằng tài sản an toàn tuyệt đối và chịu sự giám sát tương đương với ngân hàng thương mại. Lập luận của họ: nếu stablecoin trả lãi như tiền gửi ngân hàng, chúng phải chịu cùng nghĩa vụ pháp lý — bao gồm bảo hiểm tiền gửi, yêu cầu dự trữ bắt buộc và giám sát an toàn vốn.

Tuy nhiên, phía ủng hộ stablecoin phản bác rằng sự so sánh này là khập khiễng. Stablecoin được bảo đảm 100% bằng tài sản có tính thanh khoản cao, trong khi ngân hàng chỉ giữ một phần nhỏ tiền gửi dưới dạng dự trữ — một cơ chế mà các nhà phê bình gọi là "ngân hàng dự trữ một phần" vốn tiềm ẩn rủi ro hệ thống.

Đông Nam Á và Việt Nam — Cuộc chơi không đứng ngoài lề

Làn sóng stablecoin không chỉ là câu chuyện của nước Mỹ. Đông Nam Á — khu vực với hơn 70% dân số chưa tiếp cận đầy đủ dịch vụ ngân hàng và lượng kiều hối khổng lồ — đang trở thành một trong những thị trường tiêu thụ stablecoin năng động nhất thế giới.

Theo báo cáo của Chainalysis năm 2024, Việt Nam tiếp tục nằm trong top 10 quốc gia có mức độ ứng dụng tiền mã hóa cao nhất toàn cầu, trong đó stablecoin chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong các giao dịch. Người Việt, đặc biệt tầng lớp trẻ tuổi từ 20–35, đang dùng USDT như một công cụ bảo toàn giá trị, đặc biệt trong bối cảnh lãi suất tiết kiệm VND có xu hướng giảm từ mức đỉnh 9–10%/năm (năm 2022–2023) xuống còn 4,5–5,5%/năm hiện tại.

Đặc biệt, trong lĩnh vực chuyển tiền quốc tế — thị trường kiều hối về Việt Nam đạt khoảng 16–17 tỷ USD mỗi năm — stablecoin đang cạnh tranh trực tiếp với hệ thống ngân hàng nhờ phí thấp hơn đáng kể và tốc độ giao dịch gần như tức thì.

Về mặt chính sách, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hiện chưa công nhận tiền mã hóa là phương tiện thanh toán hợp pháp, nhưng Chính phủ đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu xây dựng khung pháp lý cho tài sản số, dự kiến hoàn thiện trong giai đoạn 2025–2026. Đây là tín hiệu cho thấy cơ quan quản lý đang thừa nhận thực tế không thể "bịt tai làm ngơ" trước làn sóng này.

Singapore và Thái Lan đã đi trước khi ban hành quy định về stablecoin, trong đó Singapore yêu cầu nhà phát hành phải có giấy phép, duy trì dự trữ đầy đủ và chịu giám sát của Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS). Đây có thể là mô hình tham khảo cho Việt Nam trong thời gian tới.

Tương lai: Cạnh tranh hay cộng sinh?

Thực tế cho thấy ranh giới giữa ngân hàng và stablecoin đang ngày càng mờ nhạt. Nhiều ngân hàng lớn, thay vì chỉ phản đối, đang tự mình bước vào cuộc chơi. JPMorgan đã phát triển JPM Coin cho thanh toán liên ngân h

Xem thêm

→ Vay nợ công của Anh tháng 4 cao nhất kể từ đại dịch Covid-19

→ Giá dầu, xe điện và lãi suất: 5 điểm nóng kinh tế thế giới 22/5/2026

→ Cổ đông nội bộ Amrep Corp "xuống tiền" 122.000 USD: Tín hiệu gì cho nhà đầu tư?