Thị trường hàng hóa toàn cầu tuần này chứng kiến một diễn biến đáng chú ý khi hợp đồng tương lai ngô trên sàn giao dịch Chicago (CBOT) liên tục leo thang, được hỗ trợ bởi làn sóng mua vào mạnh mẽ từ các nhà nhập khẩu lớn trên thế giới. Đà tăng này không chỉ phản ánh sức khỏe của chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu, mà còn đặt ra những bài toán không nhỏ cho các quốc gia nhập khẩu ngô lớn tại Đông Nam Á — trong đó có Việt Nam.

Doanh số xuất khẩu ngô tăng vọt — Động lực chính đẩy giá lên cao

Theo dữ liệu mới nhất từ Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), doanh số xuất khẩu ngô của Mỹ trong tuần kết thúc ngày 15 tháng 5 đạt khoảng 1,4 triệu tấn, vượt xa mức kỳ vọng của thị trường là 900.000 tấn đến 1,1 triệu tấn. Con số này tăng gần 27% so với tuần trước và là mức cao nhất trong hơn hai tháng trở lại đây.

Ngay sau khi báo cáo được công bố, hợp đồng tương lai ngô tháng 7 trên CBOT tăng hơn 1,8%, lên mức 4,72 USD/giạ — mức cao nhất trong vòng sáu tuần. Không dừng lại ở đó, các nhà đầu cơ và quỹ hàng hóa cũng nhanh chóng gia tăng vị thế mua, khuếch đại thêm đà tăng.

Điểm đáng chú ý là các đơn hàng lớn đến từ Mexico, Nhật Bản và một số quốc gia châu Á không rõ danh tính — một ký hiệu thường được giới phân tích hiểu là Trung Quốc. Việc Trung Quốc quay lại mua ngô Mỹ sau một thời gian giảm nhập khẩu là tín hiệu đủ mạnh để kéo toàn bộ phức hợp thị trường ngũ cốc đi lên.

Bên cạnh đó, thời tiết bất lợi tại các vùng trồng ngô trọng điểm ở vành đai ngô Mỹ Midwest cũng tạo ra tâm lý lo ngại về nguồn cung. Một số bang như Iowa, Illinois và Indiana ghi nhận lượng mưa dưới mức trung bình, ảnh hưởng đến tiến độ gieo trồng vụ hè. Báo cáo tiến độ mùa vụ của USDA cho thấy chỉ 72% diện tích ngô được đánh giá ở mức "tốt đến rất tốt", giảm nhẹ so với cùng kỳ năm ngoái.

Bức tranh vĩ mô — Khi nguồn cung gặp áp lực từ nhiều phía

Để hiểu đầy đủ diễn biến tăng giá, cần đặt thị trường ngô trong bức tranh lương thực toàn cầu rộng lớn hơn. Từ đầu năm 2025, một số yếu tố vĩ mô đã cộng hưởng tạo ra nền tảng hỗ trợ giá ngô.

Thứ nhất, sản lượng ngô Argentina — nhà xuất khẩu lớn thứ ba thế giới — trong niên vụ 2024-2025 được dự báo thấp hơn kỳ vọng ban đầu khoảng 4-5 triệu tấn do ảnh hưởng của hiện tượng El Niño kéo dài. Điều này thu hẹp nguồn cung thay thế cho người mua toàn cầu, khiến ngô Mỹ trở nên hấp dẫn hơn về mặt cạnh tranh.

Thứ hai, nhu cầu ngô dùng làm nguyên liệu sản xuất ethanol tại Mỹ tăng trở lại sau khi chính phủ Washington mở rộng chính sách hỗ trợ nhiên liệu sinh học trong khuôn khổ chương trình Renewable Fuel Standard. Theo EIA, sản lượng ethanol từ ngô của Mỹ trong quý I/2025 tăng 6,3% so với cùng kỳ năm ngoái, "ăn" vào lượng ngô có sẵn để xuất khẩu.

Thứ ba, căng thẳng địa chính trị ở khu vực Biển Đen — mặc dù đã hạ nhiệt so với giai đoạn 2022-2023 — vẫn tạo ra sự không chắc chắn nhất định với nguồn cung ngô Ukraine, quốc gia chiếm khoảng 15% thị phần xuất khẩu ngô toàn cầu. Các nhà nhập khẩu châu Á vẫn ưu tiên đa dạng hóa nguồn cung, trong đó ngô Mỹ và Brazil là lựa chọn ưu tiên.

Việt Nam và Đông Nam Á — Ai được lợi, ai chịu thiệt?

Trong bối cảnh giá ngô thế giới leo thang, Việt Nam và các nước Đông Nam Á đứng ở vị trí khá nhạy cảm. Việt Nam hiện là một trong những nước nhập khẩu ngô lớn nhất khu vực, với khối lượng nhập khẩu thường xuyên dao động từ 10 đến 12 triệu tấn mỗi năm, chủ yếu phục vụ ngành chăn nuôi và sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, trong bốn tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã nhập khẩu khoảng 3,8 triệu tấn ngô với kim ngạch gần 820 triệu USD, tăng 11% về lượng nhưng tăng tới 18% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024. Con số này cho thấy áp lực chi phí nhập khẩu đang tăng lên rõ rệt.

Giá ngô nhập khẩu về cảng Việt Nam hiện dao động quanh mức 235-245 USD/tấn — tăng khoảng 12-15% so với mức đáy cuối năm 2024. Điều này tác động trực tiếp đến giá thành sản xuất thức ăn chăn nuôi, từ đó gây áp lực lên chi phí đầu vào cho toàn ngành chăn nuôi heo, gà và thủy sản — những ngành kinh tế trụ cột của vùng nông thôn Việt Nam.

Ông Nguyễn Xuân Dương, nguyên Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), từng nhận định rằng mỗi khi giá ngô thế giới tăng 10%, giá thức ăn chăn nuôi trong nước thường tăng theo từ 4-6%, tùy thuộc vào cơ cấu công thức phối trộn của từng nhà máy. Điều này tạo ra hiệu ứng dây chuyền không nhỏ: người chăn nuôi nhỏ lẻ chịu thiệt trực tiếp, trong khi các doanh nghiệp lớn tích hợp chuỗi dọc có thể chuyển một phần chi phí sang người tiêu dùng cuối.

Tại Indonesia, Philippines và Thái Lan — các nước cũng nhập khẩu ngô đáng kể cho ngành thức ăn chăn nuôi — mức độ ảnh hưởng tương tự. Trong đó Philippines đặc biệt dễ tổn thương hơn do phụ thuộc nhập khẩu ngô lên tới hơn 30% nhu cầu nội địa.

Triển vọng ngắn và dài hạn — Giá ngô sẽ đi về đâu?

Nhìn về phía trước, thị trường ngô đang trong giai đoạn cân bằng mỏng manh giữa lực kéo từ nhu cầu mạnh và lực giữ từ áp lực dư cung tiềm tàng.

Trong ngắn hạn, phần lớn các nhà phân tích kỳ vọng giá ngô CBOT có thể kiểm tra vùng kháng cự 4,85-5,00 USD/giạ nếu báo cáo xuất khẩu tuần tiếp theo tiếp tục khả quan. Tuy nhiên, rủi ro giảm cũng không nhỏ nếu thời tiết tại Midwest ổ