An niên năng lượng - ưu tiên cấp bách của ASEAN

Tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, phiên toàn thể thứ tư đã đặt an niên năng lượng vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển khu vực. Đây không phải là một cuộc thảo luận lý thuyết, mà là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh các nước ASEAN đối mặt với những áp lực địa chính trị ngày càng gia tăng từ các cường quốc toàn cầu.

Các diễn giả tại diễn đàn đều nhấn mạnh một điểm chung: sự phụ thuộc vào năng lượng truyền thống không chỉ gây tổn hại đến môi trường mà còn làm các nước ASEAN trở nên dễ bị tổn thương trước những rủi ro địa chính trị. Khi các chuỗi cung ứng toàn cầu biến động liên tục và căng thẳng quốc tế leo thang, việc chuyển đổi sang năng lượng sạch và bền vững trở thành một câu hỏi sinh tồn chiến lược, không chỉ là một mục tiêu môi trường.

Khối ASEAN, với tổng dân số hơn 650 triệu người, là một trong những khu vực tiêu thụ năng lượng tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Nhu cầu điện năng được dự báo sẽ tăng gấp đôi trong hai thập kỷ tới. Nếu không có kế hoạch dài hạn rõ ràng, ASEAN sẽ mắc kẹt trong vòng lặp phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu, làm suy yếu khả năng tự chủ kinh tế và chính trị.

Hợp tác khu vực: Chìa khóa phát triển năng lượng bền vững

Các cuộc thảo luận tại diễn đàn cho thấy rõ rằng không một nước ASEAN nào có thể vượt qua thử thách này một mình. Hợp tác khu vực, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, là chìa khóa để xây dựng một hệ thống năng lượng vừa an toàn vừa bền vững.

Những sáng kiến về năng lượng mặt trời và gió có tiềm năng to lớn ở các nước Southeast châu Á. Với 11 giờ ánh sáng mặt trời trung bình mỗi ngày, khu vực ASEAN có lợi thế tự nhiên đáng kể. Tuy nhiên, để chuyển lợi thế này thành thực tế, cần có sự phối hợp chặt chẽ trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng, chuyển giao công nghệ và phát triển nhân lực.

Lưới điện khu vực cần được cải thiện để cho phép các nước chia sẻ điện năng một cách hiệu quả. Một số nước như Lào và Cambodia, với tiềm năng thủy điện phong phú, có thể trở thành những nhà xuất khẩu năng lượng sạch chính yếu cho toàn khu vực. Điều này không chỉ giúp các nước sản xuất tăng thu nhập mà còn giảm áp lực về chuyển đổi năng lượng đối với các nước đang phát triển công nghiệp.

Fintech, AI và biến đổi kỹ thuật số trong lĩnh vực năng lượng

Song song với chuyển đổi năng lượng, diễn đàn cũng chú ý đến vai trò của công nghệ tài chính (fintech) và trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc hỗ trợ quá trình này. Những công nghệ này tạo ra động lực hoàn toàn mới cho hệ sinh thái tài chính ASEAN.

Fintech có thể giải quyết một thách thức lớn: tài chính hóa các dự án năng lượng tái tạo. Hầu hết các nước ASEAN đang phát triển vẫn thiếu vốn để đầu tư vào cơ sở hạ tầng năng lượng. Các giải pháp fintech, bao gồm những nền tảng gây quỹ cộng đồng (crowdfunding) và những công cụ tài chính sáng tạo khác, có thể mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho các dự án năng lượng sạch.

AI đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa hệ thống điện. Các thuật toán máy học có thể dự báo nhu cầu điện, quản lý lưới điện thông minh và tối ưu hóa việc sản xuất năng lượng từ các nguồn tái tạo. Điều này giúp giảm lãng phí, tăng hiệu quả và làm cho hệ thống năng lượng ổn định hơn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khi tiếp lãnh đạo các thành phố ASEAN đã nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hợp tác toàn diện, bao gồm cả chia sẻ kinh nghiệm về phát triển đô thị bền vững và quản lý tài nguyên năng lượng hiệu quả.

Tự cường, đoàn kết và phòng ngừa xung đột

Tự cường kinh tế và đoàn kết