Quan hệ song phương trên bờ vực căng thẳng

Tháng 4 năm 2021 đánh dấu một giai đoạn tiếp tục xấu đi trong mối quan hệ giữa Australia và Trung Quốc. Sau nhiều tháng căng thẳng liên tiếp kể từ cuối năm 2020, hai nước tiếp tục đối mặt với những thách thức đáng kể trong lĩnh vực thương mại, ngoại giao và an ninh. Sự suy giảm này không phải là bình thường trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, mà phản ánh những thay đổi sâu sắc trong cân bằng địa chính trị khu vực.

Australia, với tư cách là một nước phương Tây có liên minh chặt chẽ với Hoa Kỳ, đã trở thành điểm tập trung của lo ngại của Trung Quốc. Các yêu cầu của Canberra về cuộc điều tra độc lập về nguồn gốc COVID-19 đã chọc tức Bắc Kinh, dẫn đến một loạt các biện pháp trả đũa thương mại. Trong tháng 4, những cuộc thương lượng giữa hai bên vẫn không có tiến triển đáng kể, cho thấy rằng cả hai quốc gia đều không sẵn sàng nhượcbộ.

Tác động kinh tế và các hạn chế thương mại

Những hạn chế thương mại liên tiếp từ phía Trung Quốc đối với các sản phẩm xuất khẩu chính của Australia – bao gồm nông sản, than đá, quặng sắt, rượu vang và hải sản – đã gây ra những khó khăn nghiêm trọng cho nền kinh tế Australia. Tháng 4 là thời kỳ mà các doanh nghiệp Australia bắt đầu cảm nhận rõ rệt những ảnh hưởng tích lũy của các biện pháp hạn chế này.

Các nhà xuất khẩu nông sản Australia phải tìm kiếm những thị trường thay thế, trong khi giá cả trên thị trường quốc tế không luôn có lợi. Mặc dù Australia vẫn là nguồn cung cấp quặng sắt lớn nhất cho Trung Quốc, nhưng những căng thẳng thương mại này đã tạo ra sự không chắc chắn về giá cả và các hợp đồng dài hạn. Đây là một thỏa thuận lâu năm được xây dựng dựa trên nhu cầu kinh tế hơn là sự tin tưởng ngoại giao.

Những gọi hàng an ninh và liên minh chiến lược

Tháng 4 cũng là thời kỳ Australia thể hiện rõ ràng sự đảm bảo về liên minh của mình với các nước phương Tây. Những lo ngại về kỹ năng điều tra quân sự của Trung Quốc ở Thái Bình Dương, cùng với các hoạt động của người Trung Quốc tại Úc đang tăng lên, đã thúc đẩy Canberra tìm kiếm sự hỗ trợ từ các đồng minh như Hoa Kỳ, Anh và Nhật Bản.

Những cuộc đàm phán ngoại giao trong tháng 4 cho thấy rằng Australia đang chuẩn bị cho một thời kỳ dài hạn căng thẳng với Bắc Kinh. Các quyết định về an ninh mạng, kiểm duyệt đầu tư nước ngoài và chính sách nhập cư ngày càng trở nên chủ yếu. Canberra đã bắt đầu điều chỉnh các chính sách để bảo vệ các công nghệ nhạy cảm khỏi sự kiểm soát hoặc ảnh hưởng của Trung Quốc.

Tác động khu vực và tương lai mối quan hệ

Những xung đột giữa Australia và Trung Quốc có những hàm ý rộng hơn cho toàn khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Các nước nhỏ hơn trong khu vực, bao gồm cả các quốc gia Đông Nam Á, đang phải đối mặt với sự lựa chọn khó khăn về việc bên nào cần ưu tiên. Mối căng thẳng Australia-Trung Quốc phản ánh một mô hình rộng hơn của sự đối đầu chiến lược giữa các cường quốc phương Tây và Trung Quốc ở khu vực này.

Nhìn về phía trước, tháng 4/2021 cho thấy rằng mối quan hệ Australia-Trung Quốc không sẽ cải thiện trong tương lai gần. Cả hai bên đều nắm giữ các nguyên tắc mà họ không muốn từ bỏ, làm cho cuộc thương lượng trở nên khó khăn. Nếu tình hình tiếp tục xấu đi, Australia có thể phải tiếp tục phụ thuộc vào các thị trường thay thế và các liên minh chiến lược để bổ sung cho tổn thất từ việc giảm thương mại với Trung Quốc.