Thị trường chứng khoán Việt Nam đang gửi những tín hiệu cảnh báo từ một ngành từng được coi là "pháo đài" bảo vệ nhà đầu tư. Khi 68% cổ phiếu điện lao dốc, câu hỏi đặt ra không phải là liệu "nơi trú ẩn" này còn tồn tại, mà là những rủi ro thực sự đang lẩn khuất ở đâu.

Chiến dịch bán tháo bất thường ở nhóm "blue-chip" năng lượng

Những tuần gần đây, cổ phiếu các công ty điện lớn như EVN, Điện lực TP.HCM (POW), Điện lực Dầu khí (PPC) đều rơi vào xu hướng giảm giá liên tiếp. Con số 68% mã giảm giá trong ngành không phải là sự cố ngẫu nhiên mà phản ánh một sự thay đổi cơ bản trong cách nhà đầu tư định giá ngành điện.

Truyền thống, ngành điện được đánh giá dựa trên ba trụ cột chính: dòng tiền hoạt động ổn định nhờ độc quyền cung cấp, lợi suất cổ tức cao (thường từ 5-8% mỗi năm) và ít bị ảnh hưởng bởi chu kỳ kinh tế. Những yếu tố này khiến cổ phiếu điện trở thành tài sản ưa thích của các nhà đầu tư bảo thủ, quỹ hưu trí và các tổ chức tài chính lớn.

Tuy nhiên, thực tế năm 2026 đang viết lại kịch bản này.

Áp lực từ chuyển dịch năng lượng tái tạo và quy định mới

Một trong những nguyên nhân sâu xa nhất của sự giảm giá là sự bất ổn trong chính sách năng lượng tái tạo. Việt Nam đã đề ra mục tiêu tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo lên 45% trong tổng công suất lắp đặt vào 2030. Điều này có nghĩa là dòng tiền từ năng lượng truyền thống sẽ bị chia đều hơn, thậm chí bị chia nhỏ lại.

Các công ty điện nhà nước đang phải đối mặt với một tình huống khó xử: họ vừa phải đảm bảo cung cấp điện ổn định, vừa phải đầu tư lớn vào hạ tầng năng lượng xanh mà chưa rõ lợi nhuận sẽ thế nào. Chi phí vốn cho các dự án solar, gió ở Việt Nam hiện vẫn cao hơn 15-20% so với trung bình toàn cầu, khiến việc thực hiện các dự án này trở nên kém hấp dẫn hơn.

Thêm vào đó, lãi suất tăng toàn cầu đã làm tăng chi phí vay vốn của các công ty điện. Những công ty này thường có mức đòn bẩy tài chính cao (debt-to-equity ratio từ 0.8-1.2), nên việc lãi suất tăng 2-3% có thể cắt giảm lợi nhuận ròng từ 8-12%.

Tác động kinh tế vĩ mô và kỳ vọng lợi suất tái định giá

Nhà đầu tư không chỉ lo lắng về doanh thu. Họ cũng đang tái định giá toàn bộ ngành dựa trên kỳ vọng lợi suất thực (real yield) mới. Khi các trái phiếu chính phủ Việt Nam có lợi suất 5-6%, cổ tức 6% từ cổ phiếu điện bỗng trở nên không còn hấp dẫn nữa, đặc biệt khi rủi ro tái định giá cổ phiếu cao.

Tình hình sẽ còn phức tạp hơn nếu tính đến yếu tố lạm phát. Nếu lạm phát không được kiểm soát tốt, các công ty điện sẽ phải chịu áp lực từ chi phí đầu vào, nhất là chi phí xây dựng hạ tầng. Mặc dù giá điện có thể được điều chỉnh, nhưng quá trình này thường chậm chạp vì liên quan đến chính sách nhân sinh của chính phủ.

Triển vọng 2026-2027: Những tia sáng giữa bóng tối

Dù tình hình có v

Xem thêm

→ Roth Capital chính thức khuyến nghị 'Mua' cổ phiếu SailPoint, kỳ vọng tăng trưởng mạnh

→ Tiến Nông và hành trình đồng hành cùng nông dân: Hơn cả một chương trình phân bón trả chậm

→ Ngân hàng Việt trả lương bình quân 68 triệu đồng/tháng, chi lương tăng 30%